Studienamiddag herwaardering kerkgebouwen
In de nieuwe woonwijken na de Tweede Wereldoorlog kregen parochiekerken een opvallend eigentijds karakter, waarin architectuur en interieur één geheel vormen. De Sint-Anna-te-Drieënkerk is daar een mooi voorbeeld van: een sobere, functionele wijkkerk waarin de relatie met de buurt en de open ruimtelijkheid centraal staan. Architect Jos Ritzen en pastoor Janssens kozen bewust voor een moderne aanpak die de gemeenschap wilde aanspreken. De Franse glazenier Jacques Loire versterkte die visie met abstracte glas-in-betonramen die geen verhaal dicteren, maar licht, stilte en rust binnenbrengen.
Vandaag is deze kerk een betekenisvol stukje erfgoed – niet alleen architecturaal, maar ook sociaal en emotioneel. Ze belichaamt een zorgvuldig opgebouwd evenwicht dat de identiteit van de wijk mede vormgaf. Maar nu veel modernistische parochiekerken voor herbestemming staan, komen precies die elementen die verbondenheid creëren – de inplanting, het interieur, de sfeer – onder druk te staan.
Hoe bepaalt onze emotionele band met deze kerken hoe we reageren op hun her- of nevenbestemming?
En wat betekent het mogelijke verlies van hun oorspronkelijke functie voor ons?
Dit namiddagprogramma verkent deze vragen aan de hand van voorbeelden uit België en Ierland, en gaat op zoek naar inzichten die we uit elkaars verschillen en gelijkenissen kunnen halen.
programma
Buitenbezoek:
korte wandeling, de Sint-Anna-ten-Drieënkerk en de stedenbouwkundige context van Linkeroever (Sven Sterken, KU Leuven) 45’ – in het Nederlands.
Binnen in de kerk:
Lezing over de Sint-Anna-ten-Drieënkerk, met focus op interieur en glas-in-betonramen, in relatie tot emotionele verbondenheid (Zsuzsanna Böröcz, Docomomo Belgium) 30’ – in het Nederlands
Lezing over de Ierse situatie:
lot van parochies uit het midden van de 20ste eeuw, en werken aan emotionele verbondenheid (Ellen Rowley, University College Dublin) 30’ – in het Engels
Koffiepauze: 30’
Filmvertoning
Making Dust 45’ (filmessay van Fiona Hallinan over een ‘rupture’, de sloop van een kerk in Dublin, via een portret van de ontmanteling van het gebouw)
Debat met de sprekers, gemodereerd door Zsuzsanna Böröcz – in het Engels
Einde: 18.00 uur
bio’s
Docomomo Belgium: is het Belgische comité van de internationale non-profitorganisatie DOCOMOMO International, die zich bezighoudt met documentatie, behoud en waardering van gebouwen, locaties en wijken van de moderne architectuurbeweging.
Sven Sterken: is architect-ingenieur en gewoon hoogleraar aan de Faculteit Architectuur van de KU Leuven, waar hij lesgeeft in architectuurgeschiedenis en stedenbouwgeschiedenis. Daarnaast is hij actief betrokken bij het debat over het behoud en het toekomstig gebruik van moderne architectuur.
Ellen Rowley: is architectuur- en cultuurhistorica. Als docent Moderne Ierse Architectuur aan UCD geeft dr. Rowley onderwijs binnen de architectuur- en kunstwetenschappen. Haar onderzoek richt zich op modernisme in Ierland, met aandacht voor katholiek patronaat, suburbanisatie, veroudering van gebouwen uit het midden van de 20e eeuw en de cultuur van sloop.
Fiona Hallinan: is een kunstenaar, onderzoeker en filmmaker. Haar doctoraat aan LUCA School of Arts onderzocht een methode voor kritisch en transformerend gesprek. Via interviews en bijeenkomsten rond ‘ruptures’, zoals de sluiting van een kantine of de afbraak van een kerk, verkent ze rituelen van verlies en verandering. In deze context realiseerde ze de film Making Dust.
Zsuzsanna Böröcz: is kunst- en architectuurhistorica, gespecialiseerd in 19de- en 20ste-eeuwse interieurs, vormgeving, erfgoedzorg en vakmanschap, met bijzondere aandacht voor kerkinterieurs. In 2004 behaalde zij haar doctoraat over moderne glasramen in Belgische katholieke kerken en doceert geschiedenis en theorie van kunst, architectuur en design. Sinds 2022 is zij voorzitter van Docomomo Belgium.
Het volledige progamma is te vinden op: ANNA3
Deze activiteit volgt aansluitend op de jaarlijkse algemene vergadering van DOCOMOMO.
Leden van DOCOMOMO betalen 12 euro voor het namiddagprogramma, niet-leden 20 euro (incl. een drankje). Deelname aan de AV is uitsluitend mogelijk voor leden en gratis (incl. broodjeslunch).
Voor meer informatie: https://docomomo.be/news/lectures/studienamiddag-herwaardering-kerkgebouwen-the-future-of-mid-century-churches-how-to-relate-emotionally/.