De jonge natie België zou zich vanaf 1830 in de grote centrumsteden articuleren in een grootscheeps bouwprogramma voor publieke overheidsgebouwen in een vernieuwde urbanistische infrastructuur. Kunst en architectuur in de straat en de stad dienden een maatschappelijk doel.
Voor Brussel en directe omgeving werd een stedenbouwkundig project ontwikkeld waardoor het stadscentrum met het Warandepark gepland werd in een assenstructuur. Het bouwen van een justitiepaleis op een terrein met grote niveauverschillen op de heuvel van de Galgenberg, op het einde van een stadsas, werd dan ook bedoeld als een soort stadspoort en een triomfboog voor Justitie. Een grootscheepse onteigeningsprocedure wordt medio 19de eeuw gestart voor de sanering van panden in de Marollen. In het KB 12.07.1861 werd architect Joseph Poelaert (1817-1879) aangesteld om plannen in te dienen, die goedgekeurd werden op 19.05.1862. Na de eerste steenlegging op 31.10.1866 heeft het gebouw vele bouwaanpassingen gevergd om constructief (verborgen gietijzer en staal) en stilistisch (eclecticisme) als iconisch Justitiepaleis op 15.10.1883 officieel te worden ingehuldigd. Het nieuwe baken van Justitie is als een Acropolis voor de benedenstad.
Ondertussen is dit monument, beschermd op 03.05.2001, het voorwerp van een complex restauratie- en aanpassingsprogramma. Al meer dan 40 jaren staat het ingepakt in stellingen en decennia interdisciplinair onderzoek waren nodig om aan de eigenlijke herstelwerken van de gevels te kunnen beginnen vanaf oktober 2023. Thans is een eerste fase voltooid en dit is dan ook meteen een aanleiding om deze studiedag te organiseren. Betrokken experten zullen de totaalaanpak van dit groots project toelichten.
